Moedig zijn: 6 tips om direct toe te passen

Wil jij ook zo graag een moedig mens zijn? Of kun je op dit moment wel wat moed gebruiken omdat je in een moeilijke fase van je leven zit? Waarschijnlijk verkies je moed boven haar grote tegenhanger: lafheid. Je wilt jezelf moedig getoond hebben in het verleden en graag ook in de toekomst. Moed is een deugd. De deugd der deugden zo je wilt. Maar waarom heb je deze eigenschap zo hoog in het vaandel staan? In deze blog lees je alles over moed en waarom die je soms ook in de schoenen kan zinken.

Moed: wat is het precies?

Laat ik beginnen met de klassieke definitie van moed, want waar hebben we het eigenlijk over wanneer we spreken van moed? Moed wordt ook wel omschreven als de bereidheid om de confrontatie aan te gaan met fysieke of geestelijke pijn. Niet zelden wordt er dan ook een onderscheid gemaakt tussen fysieke moed en morele moed.

Als je moedig bent, dan ben je iemand die het leven aangaat, met alle ongemakkelijkheden en tegenslagen die daarbij horen. Je deinst nergens voor terug. Geen gezeur, maar op je tanden bijten. Moed staat in het bekende lijstje van de zeven deugden en wordt vergezeld door wijsheid, rechtvaardigheid, gematigdheid, geloof, hoop en naastenliefde.

De maatschappelijke context

Waar ik al meermaals over te spreken kwam toen ik het had over sensaties van met name schuld en schaamte, was de maatschappelijke context waarin je bepaalde gevoelens moet plaatsen. In een vorige blog schreef ik bijvoorbeeld dat schaamte vooral bestaat bij de gratie van onze sociale omgeving en wat er binnen die sociale context wel en niet geaccepteerd wordt.

Je zou ‘moed’ dan ook kunnen zien als een van de elementen die binnen dit sociale kader plaats heeft en die zorgt – mits je voldoet aan de wetten van de moed – dat je door een groep wordt geaccepteerd. Als mens en sociaal wezen heb je anderen nodig dus die acceptatie is van levensbelang. Dat gezegd hebbende denk ik dat het, om de juiste conclusies te trekken over moed, goed is om de verschillende variaties van deze eigenschap te herkennen.

Fysieke moed

In onze maatschappij zijn we het er allemaal wel over eens dat moed goed is. Moed kan je goedkeuring wegdragen en staat lijnrecht tegenover haar gehate tegenhanger: lafheid. Moed is een deugd. Je wil graag moedig genoemd worden, maar daar komt ook meteen haar schaduwzijde om de hoek kijken, want kunnen we allemaal wel moedige mensen zijn? Daarover later meer.

De betekenis van moed is niet voor iedereen hetzelfde. Hoe jij over moed denkt, kan weer heel anders zijn dan hoe ik over moed denk. Moed in de klassieke zin van het woord roept bij velen van ons wel een aantal archetypen op zoals een ridder op een paard of Superman die iemand uit een brandend gebouw redt. Je denkt dan aan fysieke moed, aan kracht en aan spierballen. Moed met een hoog testosterongehalte zeg maar.

Geestelijke moed

Het soort moed dat ik interessanter vind, is de morele of geestelijke moed die we als mensen aan de dag kunnen leggen. Dan heb ik het over de moed om bepaalde emoties en gevoelens te doorleven en aan te gaan. Je leeft in een tijd waarin het niet moeilijk is om afleiding te zoeken. Sterker nog, de afleiding lijkt je vaak zelf op te zoeken en ook te vinden. Vooral jouw smartphone is een succesvolle afleider: maar ook de televisie, eten, drinken en gamen. Noem maar op. De weldaad aan afleiding in de hedendaagse maatschappij zorgt voor een bepaalde tendens, en dat is de tendens dat mensen minder gaan voelen.

Hoewel een leuke serie op Netflix kijken natuurlijk helemaal geen kwaad kan, is het wel zo dat een constante stroom van afleiding voor een zekere mate van afstomping zorgt. Het resultaat kan zijn dat je minder voelt. Wie niet voelt wat er gevoeld moet worden, zal van zichzelf verwijderd raken en het vermogen verliezen om zijn grenzen aan te geven. Voor sommige mensen wordt het een gewoonte om afleiding te zoeken en met die gewoonte verdwijnt geleidelijk de moed om te ervaren en te voelen. Wat je vaak niet voldoende beseft, is dat er veel moed nodig is om te voelen. Geestelijke moed om te leven, te voelen en te ervaren is dus een hele belangrijke en waardevolle eigenschap, in het bijzonder in een tijd waarin jij en ik worden bekogeld met mogelijkheden om bij onszelf weg te blijven.

Overmoed

Nu je weet wat moed is en wat een gebrek aan moed teweeg kan brengen, laten we eens kijken naar overmoed. Wat doet een teveel aan moed met jou en bestaat er eigenlijk wel zoiets als te veel moed? Overmoed zou je het jonge broertje van de moed kunnen noemen; het broertje dat in de pubertijd is en zijn impulsen nog niet helemaal onder controle heeft. Als je overmoedig bent, is de balans tussen het nut van je acties en de risico’s die aan die acties verbonden zijn, verdwenen.

Met andere woorden; je neemt te grote risico’s. Dat kan soms heel goed en soms heel slecht uitpakken. Overmoed is dan ook geen eenduidig slechte eigenschap. Het kan tot grote successen leiden. Overmoed kan zorgen voor een drive om te winnen, door te gaan en niet op te geven. De keerzijde van overmoed is echter dat er soms verkeerde inschattingen worden gemaakt, voorspellingen worden gedaan of beslissingen worden genomen.

Wanneer je weinig te verliezen hebt dan is overmoed een van de beste strategieën. Overmoed wordt dan ook vaak aangewend in de zoektocht naar een geschikte partner. Het risico om afgewezen te worden, staat immers niet in verhouding tot de winst die het je oplevert als iemand op je avances ingaat.

Hoogmoed

Overmoed leidt dus vaak tot het nemen van grote risico’s en soms tot grote successen. Maar die successen worden niet zelden mede geboekt door een flinke dosis geluk. Een risico dat op de loer ligt wanneer je overmoedig bent, is dat je de verkeerde conclusies trekt op het moment dat jouw overmoedige acties plotseling tot grote successen leiden. Onder valse voorwendselen prijs jij jezelf dan als het ware tot een zeer talentvol subject. Je maakt je groter dan je bent en dicht jezelf eigenschappen toe die je eigenlijk niet toebehoren. Overmoed kan in zo’n geval moeiteloos verworden tot een minder sympathieke variant van deze eigenschap: de hoogmoed.

Hoewel ik eerder lafheid als de grote tegenhanger van moed noemde, zou ook de hoogmoed als tegenhanger kunnen worden aangedragen. Hoogmoed is iets anders dan overmoed. Het wordt ook wel omschreven als het overschatten van je eigen kunnen. Maar de term wordt ook gebezigd om te refereren aan mensen die een hoge dunk van zichzelf hebben. Hoogmoed is niet het puberende broertje van de moed. Hoogmoed is de jaloerse stiefzus die zich het liefst verschuilt achter een haag van schijnbare zelfverzekerdheid.

Deze als moed vermomde eigenschap mag beslist niet met moed verward worden, maar dat gebeurt wel vaak omdat hoogmoed mensen voor de gek kan houden. Hoogmoedig zijn is niet fraai en soms heb je zelf niet in de gaten dat je vanuit de hoogte van de hoogmoed opereert. Hoogmoedigheid is namelijk een van die eigenschappen die dient als verhulling van een ander gevoel. Hoogmoed kan niet alleen anderen voor de gek houden, maar ook jou zelf!

Moed en angst

Als je bang bent dan ben je over het algemeen niet in de stemming om jezelf voor de leeuwen te werpen, nog grotere risico’s te nemen of een bepaalde onaangename emotie aan te gaan die je nu juist zo graag wilt afdekken door bijvoorbeeld een Netflix marathon te organiseren met je geliefde. Angst maakt dat je wilt wegkruipen en schuilen tot het gevaar, fysiek of mentaal, is geweken. Moed en angst lijken dus tamelijk haaks op elkaar te staan. Wie bang is, voelt de moed in zijn schoenen zinken. Dus hoe blijf je moedig als je bang bent? Een belangrijk filosofisch onderwerp en ook een behoorlijk dilemma, of niet?

De moed om uit je comfortzone te stappen

Eerder trok ik de conclusie dat er moed voor nodig is om te voelen. Ik zou dit graag hedendaagse moed willen noemen. Het voelen, doorleven en ervaren van plezierige emoties, daar heb je over het algemeen niet zo veel moeite mee. Je vindt het prima om uitzinnig te zijn, blij; misschien soms lichtelijk hysterisch of heel erg melig. Emoties die je liever niet ervaart zijn de emoties die minder aangenaam zijn zoals angst, schaamte, schuld en natuurlijk verdriet.

Aangezien je instinctief van pijnlijke ervaringen wegblijft, kunnen deze emoties nogal eens verwaarloosd worden. Het vergt moed om uit je comfortzone te stappen en ook de minder plezierige sensaties van het leven aan te gaan. Het menselijk brein is vernuftig. Het bedenkt allerlei strategieën en theorieën om maar niet aan de slag te hoeven met die verwaarloosde emoties. Vaak liggen angst en verdriet dan ook ver weg verstopt in de krochten van onze ziel.

Je maakt jezelf wijs dat angst een laffe emotie is of dat verdriet jou niet dient maar een teken van lafheid is. Zo wordt het misverstand geboren dat kwetsbaarheid een teken van zwakte is. Tijd dus om de moed van kwetsbaarheid te accepteren. Je bent immers een mens en dat maakt jou per definitie kwetsbaar. Deze realiteit onder ogen komen, jouw eigen tekortkomingen herkennen en ervaren: daar kan geen ridder of Superman tegenop.

“Let everything happen to you

Beauty and terror

Just keep going

No feeling is final”

Rainer Maria Rilke

Waar haal je de moed vandaan?

Maar waar haal je dan de moed vandaan om te voelen wat er gevoeld moet worden? Ik heb een paar tips voor je op een rijtje gezet.

  1. Onaangename emoties komen en gaan. Ze zijn altijd van tijdelijke aard. Zoals Rilke in bovenstaande quote erg mooi omschreef, nothing is final. Voel het allemaal: de schoonheid, de ellende, ga gewoon door. Niets is definitief.
  2. Accepteren dat het leven niet te controleren is en dat de zogenaamde vrije val erbij hoort. Angstig zijn is iets anders dan laf zijn en dat vergeet je helaas nog wel eens.
  3. Vaak ben je bang om bang te zijn. Het ervaren van emoties, de authentieke emoties, levert je niets dan opluchting op. Er valt dus in de realiteit niets te vrezen.
  4. Mediteer. Ga eens in een lege kamer zitten en kijk wat er gebeurt. Misschien ben jij wel prettiger gezelschap dan je vermoedt.
  5. Heb compassie voor de emoties die je ervaart. Laat ze er zijn. Kwetsbaarheid is een kracht en geen zwakte.
  6. Praat met een coach als emoties te overweldigend zijn. Uitreiken naar anderen en hulp vragen; daar is moed voor nodig.

Welke tips over het onderwerp moed heb jij voor de lezers van deze blog? Wat helpt jou om angst te overwinnen? Laat het hieronder weten in het reactieveld of deel dit artikel via de Social Media knoppen. Alvast veel dank!

14 gedachten over “Moedig zijn: 6 tips om direct toe te passen

  1. Mooi en goed verhaal Albert.
    Het benoemen van de vrije val is zo herkenbaar en niet voor iedereen zo- genaamd. Daar zit vaak zo veel angst weer voor.
    En na vallen komt weer opstaan…
    Lieve groet Met

  2. Hoi Albert

    Bedankt voor weer een wijze les. Ik heb een verslaving die ik niet wil noemen (zoveel moed heb ik nog niet) maar het komt er op neer dat ik ook voor dingen wegloop. Ik ga meteen wat tips opvolgen en kijken waar ik sta.

    Altijd heel prettig om jouw stukjes te lezen. Zo persoonlijk en gevuld met eigen ervaringen. Nogmaals bedankt hiervoor.

    Annette

  3. Mooi blog Albert. Enige tijd ben ik nu bezig met de emoties en deze ook toe te laten en te laten zijn.
    Voor mij is oa de natuur een hele belangrijke. Naar buiten gaan en even een zijn in de natuur
    Monique

  4. Dag Albert,
    Een heel mooie en toepasselijke blog, waarvoor dank. Verlatingsangst, angst voor grote veranderingen, ik ken ze van nabij en was ook de trucjes om de bijbehorende emoties te ontlopen behoorlijk meester. Vroeger zeker, maar tegenwoordig steeds minder succesvol. Gelukkig maar, lees ik ook nu weer.
    Ons (enig) kind is onlangs op kamers gaan wonen. Achttien jaar, en net als ik de muziek achterna (letterlijk). Het kost bakken moed haar niet dagelijks te willen schrijven of te spreken. Maar ik ga maar weer (mis)moedig op mijn handen zitten. Voelen en rouwen. Met de kat op schoot, dat dan weer wel…

  5. Ja die afleiding, herken ik. Maar het meeste bang ben ik nog om mijn boosheid, woede onder ogen te zien, alsof dat een emotie is die niet mag. Iets vanuit mijn jeugd. Als ik dieper ga, ligt er altijd iets onder. En het vraagt inderdaad moed en tijd om het te durven voelen, want er moet altijd zoveel. Druk, druk. Ik ben bijna 75 jaar en ben zo bang om afhankelijk te worden, dat ik me vaak veel stoerder voor doe, dan ik ben. Lastig om me kwetsbaar op te stellen. Maar ik leer om hulp te vragen.
    Dank je Albert voor je prachtige tekst.
    Ik weet dat ik ook een moedig mens ben.

  6. Albert,
    Wat een moed had ik nodig om deze zinnen allemaal te lezen. Het lukte mij pas na drie keer. Ik kon mij heel slecht concentreren. Zal nog vaker moeten lezen, om er iets van te leren. En dat ga ik proberen te doen.
    In ieder geval bedankt voor je openhartigheid.

    Gerda

  7. Dag Albert,
    Je blog over moed heeft mij weer aan het denken gezet en dat heb ik als volgt opgeschreven.

    Mijn loyaliteit verdien je. Die is niet te koop, is gebaseerd op respect en is niet ever lasting. Hij is mij dierbaar en grens bepalend als rode draad in mijn leven. Zoals banken zeggen, winst in het verleden is geen garantie voor winst in de toekomst. Het is voor mij ‘A way of life’ en daar had en heb ik moed voor nodig.

    Die way of life ligt aan de basis van mijn keuzes bij succes en wat anderen zien als falen. Zoals in relaties, met mijn ouders, zusters, huwelijk en kinderen, kerk en godsdienst, opleidingen, politiek, politie, als werknemer etc.
    Aan iedere situatie kleven voor mij verhalen van mijn inzet, betrokkenheid, succes en geloof in mogelijkheden. Echter ook van mensen bij wie ik vastliep als mijn way of life in gedrang kwam. Als men van mij ging eisen of verwachten die grens aan loyaliteit geweld aan te doen en ik ervoor koos daaraan trouw te blijven. Ik kon of wilde dat niet anders wat het me ook kostte. Het heeft me materieel en immaterieel veel gekost maar ook opgeleverd. Met name mijn zelfvertrouwen en zelfrespect zijn overeind gebleven.

    Bij mensen b.v. met wie ik in aanvang een prima op respect gebaseerde relatie had, werd die bezoedeld door eisend gestelde voor mij niet invulbare eisen of door een later getoonde, voor mij ronduit verwerpelijke, op- en instelling. Meestal lagen geld, machtslust en/of jaloezie eraan ten grondslag. Die zijn verbonden met dezelfde rode draad, die eruit bestaat dat ik afhaak als mijn respect verdwijnt. Veel moois heb ik daardoor moeten loslaten, jammer maar waar. Ik nam en neem verantwoordelijkheid daarvoor en de tijd heeft mijn gelijk bewezen. Ik zou morgen, onder gelijke omstandigheden, dezelfde keuzes maken.
    Die way of life verrijkt mij vooral innerlijk. Niet altijd materieel en dat spijt me eigenlijk niets ofschoon kans op materieel gewin soms best knaagt en mij dat best strijd oplevert. Mijn zelfrespect en zelfvertrouwen zijn wel doorgaand overeind gebleven.

    Zonder een heilige te willen zijn, kan ik mijzelf in de spiegel recht aan kijken. Ik zie dan een mens met natuurlijk ook verkeerde keuzes en uitglijders en waaraan niets natuurlijks vreemd is. Al kunnen er natuurlijk mensen zijn die zich door mij benadeeld of gekwetst gevoeld zullen hebben, ik kan mij niet herinneren ooit iemand met doel en opzet te hebben benadeeld.
    Ik zie mijzelf als een mens met diep doordachte, doorleefde en uitgesproken opvattingen. Gezegend met littekens van ervaring.
    06.11.2018
    Cees

  8. Van MOE naar MOED en MOEDIG.
    IK besef dat het mij best wel MOED heeft gekost om mijn gedachten met anderen delen, daarbij geholpen door mensen die mij hoe dan ook hebben aangemoefigd om mijn kwetsbaarheid te durven tonen. Mijn emoties, angst, verdriet en soms ook boosheid, als ik door mijn omstandigheden niet door anderen, soms ook niet door mijn meest dierbaren begrepen word. De verleiding om je dan terug te trekken, te zwijgen, om niet gekwetst te worden is dan wel even een oplossing, maar uiteindelijk lost het niets op, maar val je van het ene probleem in het andere. Je word er MOE van om steeds weer opnieuw uit te moeten leggen wat eigenlijk niet uit te leggen is, tot je op een dag denkt: nou MOE, waar ben ik nu eigenlijk bezig? Je bent mensen tegen gekomen die je proberen te bemoedigen i.p.v.met hun opmerkingen te kwetsen, omdat je nu eenmaal anders bent en anders reageert dan anderen. Mensen die je stimuleren om vooral jezelf te durven zijn, de MOED niet op te geven op momenten dat je het soms even niet meer ziet zitten. Soms ga je inderdaad de confrontatie met jezelf aan, niet met de gedachte dat het misschien weer niet gaat lukken, maar met geloof, met hoop en met liefde, stapje voor stapje, de ander tegemoet i.p.v. uit de weg en je laten verrassen door de ontmoeting, de deelmomenten die je anders zou hebben gemist. Dit is mijn ervaring vanaf het moment dat ik mij realiseerde hoe MOEDIG sommige mensen waren, soms zelfs in uitzichtloze situaties. Ik schaamde mij soms voor mijn gebrek aan MOED, omdat ik twijfelde of ik werkelijk nog iets voor anderen zou kunnen betekenen, terwijl je er soms alleen maar hoeft te zijn.

  9. Tineke, wat een mooie reactie.
    Onderstaand gedicht, dat ik 1993 schreef, komt steeds bij mij boven als ik met respect bedenk hoe mooi ik het vind om te beleven dat bij mensen hun innerlijke stem, kompas of hoe je het ook noemen wilt, na jaren lang tot zwijgen te zijn gebracht, zich weer durft te laten horen. Ook al is dat misschien in de vorm van wanhoop. De wijze waarop is niet belangrijk. Belangrijk is dat hij weer mag doorbreken. Weet dat je mooi bent en de moeite waard om naar te luisteren. Luister naar jezelf in liefde en respect voor de vrouw of man die opveert ondanks alle eenzaamheidsgevoelens.
    Cees

    Bolster
    De rijpe bolster, getekend
    door littekenlijnen van ervaring,
    barst open en gevoelig leven komt eruit.
    Gevoelsleven dat van origine
    daar altijd al heeft gezeten,
    maar dat door het verstand
    veilig werd weggestopt,
    vanuit opgelopen gevoelspijn,
    door niet te worden herkend.
    En dan plotseling
    in een mooi moment
    dat ieder op zijn eigen tijd herkent,
    mag het er weer zijn.
    Door de bevrijding heen van angst
    voor nieuwe pijn
    ontspringt het aan de opengebarsten bolster
    en omarmt nieuwe kansen.
    Als authentiek gebalanceerd leven,
    de kern
    van ieder wezen.
    Gepaard gaat dat aan stil verdriet
    over vroegere miskenning die zich,
    inmiddels vaak naam- en gezichtsloos toont.
    Begeleid door opwellende zachte tranen in vrije val
    onweerstaanbaar iedere keer weer.
    Dat stille verdriet
    is geluk in herkenning en verwerking van
    oud zeer.
    Het maakt jou en ook je bolster mooi.
    Cees HM de Bruin
    23.06.93

    • Beste Herman,

      dank je wel voor jouw hartverwarmende feedback. Dat geeft me het plezier om door te gaan met schrijven.

      Hartelijke groeten, Albert

Een reactie plaatsen