Eindelijk weer Grip op je Leven?

Ontdek hoe je dit moeiteloos kunt bereiken in 4 eenvoudige stappen met onze GRATIS Leven zonder Stress Mini-Cursus.

Vul hieronder je naam en beste e-mail adres in en klik op inschrijven.

Controledrang en stress: 6 tips om te leren loslaten

Alles onder controle? Dat gaat helaas maar ten dele op in je leven. Je wilt graag weten wat je te wachten staat. Je checkt de Buien Radar om te zien of het gaat regenen. Je plant wanneer je boodschappen moet doen.  Soms wil je zelfs controleren wat jouw partner doet of denkt. Je wilt het liefst dat jouw vakantie perfect volgens plan verloopt. Met andere woorden: Je houdt ervan om het leven onder controle te houden. Hiermee hoop je te voorkomen dat je voor pijnlijke verrassingen komt te staan. Helaas leidt al deze controledrang tot een hoop stress. Maar….. Je hebt pas controle, wanneer je hem niet meer nodig hebt…In deze blog alles over controledrang en de beste manieren om te leren loslaten.

Controledrang: Een bron van stress

De zucht naar controle – helaas een zeer menselijke eigenschap – is een grote bron van stress. Hoe meer je vasthoudt aan bepaalde verwachtingen of beoogde resultaten, hoe groter de kans dat je wordt teleurgesteld. Verwachtingen komen bijna nooit uit. Wanneer je alles en iedereen onder controle probeert te houden, geniet je nergens van en raak je enkel gefrustreerd. Het werkt op z’n zachtst gezegd averechts.

Wat veroorzaakt controledrang?

Controledrang ontstaat niet zomaar. Meestal ligt er een grote onzekerheid aan ten grondslag. Heb jij last van controledrang? Dan ben je waarschijnlijk ook faalangstig, heb je een laag zelfbeeld, ben je bang om verlaten te worden en mag je jezelf graag omschrijven als een ras perfectionist. Je geeft te veel om wat anderen van je denken en je bent continue opzoek naar goedkeuring; iets wat je in je vroege jeugd misschien hebt moeten missen. Hoewel controledrang niet altijd wordt gezien als angst, is dat wel de kern van deze eigenschap.

Als je last hebt van controledrang, dan ben je extreem bang dat dingen niet gaan zoals ze volgens jou zouden moeten gaan. Een paar voorbeelden van deze controledrang en hoe die zich kan uiten: Een man die zijn vriendin niet vertrouwt en haar alsmaar berichtjes stuurt terwijl ze uit is met haar vrienden, in de angst dat ze vreemdgaat. Een manager die alle touwtjes in handen probeert te houden en zich met elk detail bemoeit, in de angst om te falen. Het streven naar controle geeft een (vals) gevoel van veiligheid. Maar iedereen die zich vertrouwd voelt met deze behoefte zal hebben ervaren: Hoe meer je wilt controleren wat er gebeurt, hoe groter de angst.

Chronische stress door controledrang leidt tot ziektes

Als jij je altijd maar zorgen maakt en daardoor chronisch veel stress ervaart, komt je lichaam op den duur in een overlevingsmodus. Bij stress maak je namelijk het stresshormoon cortisol aan, in de eerste plaats zodat je sneller kunt reageren. Dat was erg effectief in de oertijd toen we moesten vluchten voor wilde dieren, maar erg onhandig in een tijd waarin je naar werkelijk fysiek gevaar zelf op zoek moet gaan door bijvoorbeeld een hele steile berg te beklimmen of uit een vliegtuig te springen.

Cortisol heeft natuurlijk ook positieve eigenschappen. Het is essentieel voor je eetlust, jouw energieniveau en motivatie, maar wanneer je lichaam teveel produceert, raakt het uitgeput. Je weerstand verzwakt, je wordt ziek of je krijgt psychische problemen. Chronische stress heeft daarnaast een sterke samenhang met hartproblemen, obesitas, darmproblemen, insomnia, angststoornissen en depressie.[1] Daarom is het zo belangrijk om te leren loslaten en regelmatig te ontspannen.

Wanneer je leert loslaten, zul je meer ontspannen in het leven staan en meer geluk ervaren. Je hoeft je niet meer te bemoeien met anderen, je kunt gewoon jezelf zijn en je zult minder bang zijn om fouten te maken. Maar hoe doe je dat dan precies, dat leren loslaten? De belangrijkste manieren heb ik hieronder voor je op een rijtje gezet:

  1. Signalen van controledrang

De eerste stap in het oplossen van een probleem is te (h)erkennen dat je een probleem hebt. Hier volgen enkele tekenen van controledrang. Herken je jezelf hierin?

Je bent bepaald geen teamspeler

Deelnemen aan een team betekent dat je afhankelijk bent van anderen voor een goed resultaat. Dit is precies waar mensen met controledrang moeite mee hebben. Je werkt liever zelfstandig en houdt de touwtjes graag in eigen handen. Teamsport? Jou niet gezien.

Je weet het altijd beter

Zowel in privé-relaties als op de werkvloer weet je het altijd beter. Als je moeder, partner of collega niet doet wat jij zegt, wilt of vraagt, dan raak je gefrustreerd. Dit is niet alleen voor jou zwaar, maar ook voor de omgeving. “Je moet geen vlees eten mam, daar raken je aderen van verstopt”. Ook al bedoel je het goed, mensen horen niet graag wat ze moeten doen, zeker niet als het om hun dieet gaat.

Je bent bang om fouten te maken

Als je een fout maakt, kun je het wel vergeten. Je kans op die droombaan, die liefde van je leven of dat mooie huis is compleet verpest. Daarom is het cruciaal dat alles perfect is voordat je ook maar aan iets begint. Is dit zo ongeveer jouw mindset? Dan lijd je waarschijnlijk aan perfectionisme. Perfectionisme wordt nog wel eens gezien als iets positiefs; iets om trots op te zijn. Maar perfectionisme houdt ons juist vaak tegen om de dingen te doen die we willen doen.

Je hebt moeite om goede relaties te onderhouden

Of je nu een perfectionist bent die controle over zichzelf wil houden of iemand die anderen onder controle probeert te houden, beide karakters zijn niet erg plezierig voor de omgeving. Een band bouw je op door transparant en eerlijk te zijn, en je fouten toe te geven. Mensen identificeren zich makkelijker met iemand die ook ‘gebreken’ heeft. Niet met iemand die altijd perfect is, wil zijn, of dat van anderen verwacht.

  1. Accepteer dat niemand perfect is

Niemand is perfect en jij dus ook niet. Een belangrijke stap om perfectionisme en controledrang te leren loslaten is om te accepteren dat ‘perfect’ niet bestaat. Iedereen maakt fouten, zelfs de mensen waar jij tegenop kijkt. We zijn ten slotte maar mensen en nog altijd geen robots. Juist door fouten te maken, kun je groeien. Geloof me. De meest succesvolle mensen maakten tal van fouten. Gelukkig maar. Vergeef jezelf, omarm je imperfecties en pas dat vooral ook toe op anderen. Laat mensen in hun waarde, oordeel minder snel over anderen, leer delegeren en vertrouw erop dat het leven loopt zoals het hoort te lopen.

  1. Stel je kwetsbaar op. Vergroot je vertrouwen

Hoe meer vertrouwen je hebt, hoe meer je gelooft dat het leven hoort te lopen zoals het loopt. Heb je dat niet, dan zie je alleen maar beren op de weg. Als je geen vertrouwen hebt, twijfel je aan alles en iedereen, en dan in het bijzonder aan jezelf. Vertrouwen is cruciaal voor een goed, gelukkig en gezond leven.

Vertrouwen bouw je op door open en eerlijk te zijn, en je kwetsbaar op te stellen. Een absolute no-go voor de controlefreak. Veel mensen zien kwetsbaarheid als iets negatiefs. Maar wat als het om iemand anders gaat? Wat als je collega iets pijnlijks durft toe te geven? Is dat dan niet moedig? Het is juist kwetsbaarheid waardoor we gerespecteerd en gewaardeerd worden.

“Het is kwetsbaarheid die vertrouwen haar waarde geeft.”

Piero Ferrucci (Italiaans psychotherapeut)

  1. Kijk naar het grotere plaatje

Volwassenen met controledrang verkijken zich te veel op details en kleine dingen die er niet echt toe doen. Word je boos als je partner je berichtjes te lang niet beantwoordt? Denk je dat een slecht rapport de rest van je carrière beïnvloedt? Een goede manier om controledrang los te laten is door uit te zoomen en het grotere plaatje te zien. Dit doe je door jezelf de volgende vragen te stellen.

 

  1. Is het echt belangrijk?
  2. Wat is het ergste dat er kan gebeuren?
  3. Stel dat dat gebeurt, overleef ik het dan?
  4. Is het morgen nog een probleem? Of volgende week? Of over een jaar?

 

  1. Realiseer je dat controle een illusie is

“Het leven is 10% wat je overkomt en 90% hoe je hier op reageert.” Een mooie uitdrukking. Controle heb je bijna nooit. Je zou zelfs kunnen verdedigen dat controle een illusie is. Misschien dat we een tijdje kunnen dénken dat we controle hebben. Maar dan gebeurt er iets. Je hond wordt aangereden. De bliksem slaat in tijdens een belangrijke presentatie. Je wordt ziek. Elke keer bewijst het leven dat we eigenlijk helemaal geen controle hebben en dat is niet erg. Dat is het leven.

  1. Mediteer om te leren loslaten

Mediteren is een uitstekende manier om te leren loslaten. De gedachten die je hebt, zijn niet wie je bent. Door middel van meditatie word je je hiervan bewust. Je hoeft niet elke keer meegenomen te worden door een gedachte. Op zo’n manier kun je controledrang ook leren loslaten. Een simpele oefening die je thuis kunt doen deel ik graag met je:

  1. Ga ergens rustig zitten. Mag op een stoel of op een kussen, als je maar met je rug rechtop zit, zodat je lichaamshouding actief blijft en je niet in slaap valt.
  2. Sluit je ogen en voel hoe je lichaam contact maakt met de vloer of de stoel.
  3. Ontspan zoveel mogelijk. Ontspan je gezicht, je nek, schouders, etc. tot aan je tenen. Doe een lichaamsscan van boven naar beneden.
  4. Elke keer als je spanning opmerkt, probeer je dat los te laten / te ontspannen.
  5. Richt je nu op je ademhaling in je buik. Merk op hoe je buik beweegt op het ritme van je ademhaling.
  6. Probeer je aandacht bij je ademhaling te houden. Het is heel normaal als je toch wordt meegenomen door een gedachte, met name in het begin. Maar elke keer als je je daar bewust van wordt, breng je je aandacht weer terug bij je ademhaling. Zonder te oordelen of te denken “Ik kan niet mediteren”.

Als je regelmatig (liefst elke dag) mediteert, ook al is het maar voor vijf minuten, dan wordt loslaten steeds makkelijker. Door te leren loslaten, krijg je ironisch genoeg steeds meer controle over jezelf, je gedachten en je emoties. Door te leren loslaten, schenk je jezelf en je omgeving een hoop vrijheid. Minder controledrang zorgt voor minder stress en uiteindelijk voor een gelukkiger leven.

[1] https://www.pnas.org/content/115/13/E2960.short

Meer Artikelen

14 reacties Plaats reactie

    • Beste Diana,

      Bedankt voor je reactie. Heel graag gedaan.
      Ik blijf er alles aan doen om jou en alle andere lezers van mijn blogs te helpen bij een leven zonder stress …

      Warme groet,
      Albert

      Beantwoorden
  1. Goede morgen Albert en team,
    deze blog is een mooie paasboodschap. Ik gun iedereen veel loslaten. Uit eigen ervaring echter weet ik hoe moeilijk het is. Het geeft vaak veel strijd met oude z.g. waarheden binnen een referentiekader waar schijn waarheden als zaligmakend worden beschouwd. Dan kom je alleen te staan. Ik beleefde loslaten als een persoonlijke perestroika. Zwaar maar de moeite zeer waard. De schat die mij wachtte aan het eind was landen bij mijzelf waarin en van waaruit ik onafhankelijk uit alles om mij heen kan kiezen wat goed voor mij is. In 1991 zat ik nog midden in het proces en schreef:
    LOSLATEN
    Patroon:
    Pratend over diepliggende pijn die geen gezicht heeft, haal ik onmiddellijk Rome erbij. Ik heb daarbij dan agressieve gevoelens. Ik denk dat ik Rome van alles de schuld geef, maar dat Rome niet de enige schuldige is. Wel de oorzaak denk ik. Heel mijn leven heeft gestaan in het licht van Rome en alles eruit stinkt ernaar. Ik kom ze in alles tegen dus ook in hun stank.
    Ik heb boosheid erover dat die stank aan alles kleeft. Aan kunst, aan mijn ouders, aan mijn jeugd, aan mijn denken en voelen. Wat zit erachter mijn boosheid? Verdriet? Teleurstelling? Onmacht? Verzet? Jaloezie? Afgunst? Onrecht? Bestolen voelen? (lees onderaan opm. 1)

    Steeds bedenk ik dat ik niet welkom ben geweest. Het was niet goed dat ik kwam vanwege de gezondheid van mijn moeder. Ik moest komen vanwege het gebod van Rome dat seks zonder kind verwachting verboden is. Al voor mijn geboorte moet ik me bewust zijn geweest of besef hebben gehad van spanningsvelden tussen het -willen van seks bij mijn ouders en het niet mogen van Rome, gekoppeld aan het gevaar voor de gezondheid van mijn moeder en het verantwoordelijkheid denken bij mijn vader, dat uitmondt in schuld¬gevoel en zondebesef. Daarin ligt denk ik de voedingsbodem van mijn- me niet welkom voelen.
    Ongetwijfeld heb ik in de draagtijd spanningen gevoeld via spiertrekking, angstverkramping- via stemgeluiden uit ruzie en discussie, biecht en schuldgevoelens. Niets verstaan alles gevoeld. Dat neem ik heel serieus. (lees onderaan opm. 2)

    De rode draad is de macht van de godsdienst en haar systeem. Het politieke systeem met invloed in alles en met alle daaruit voortvloeiende negatiefs voor mijn individualiteit, die daarin niet past. Ik heb iets heel zwaars tegen dit soort macht. Ik heb niets tegen kracht. Religiositeit (is iets anders dan religie) is voor mij exponent van de kracht vanuit gevoel voor verhoudingen en schoonheid. Macht is voor mij exponent van onmacht bij mensen die macht nodig hebben om kracht te onderdrukken en daardoor hun eigen onmacht te laten zegevieren. Dat is de oude rode draad. De nieuwe rode draad is loslaten. (lees onderaan opm. 3)

    Opmerking 1.
    Ik hoef dit niet te accepteren maar kan er wel mee leren leven. Daarbij de bokken van de schapen scheidend. Het systeem is verfoeilijk maar daardoor wordt hetgeen ze zich hebben toegeëigend niet lelijk. Het systeem staat zicht op schoonheid in de weg, maar wie eenmaal schoonheid heeft leren zien en ervaren laat zich niet meer tegenhouden. Wie zich dan nog wel laat tegen¬houden kiest ervoor en is daarvoor zelf verantwoordelijk. Ergo, ik hoef me niet verantwoordelijk te voelen voor wie wel in godsdienst blijven en dat betekent loslaten. Met alle pijn van dien. Ik moet leren onderscheid te maken tussen wat echt de stank is en wat weliswaar ernaar stinkt maar niet zelf de stank is. Niet simpel, want stanklucht kan lang blijven hangen nadat de oorzaak ervan al weg is.

    Opmerking 2.
    “Niets verstaan alles gevoeld”, betekent dat het niet op juistheid valt te checken. Niemand die het zal erkennen of überhaupt weet waarover ik het heb. Dit eenzame verdrietige gevoel heeft geen gezicht en het zal het ook nooit krijgen. Dit eenzame zal ik, heel alleen, moeten vertalen in traan en kreet vanuit mijn diepte, om dan dit stuk in liefde voor mijzelf los te laten. Ik ben er bang voor maar wil erdoor.

    Opmerking 3.
    Mijn “branddroom”, waarin ik heel gericht en bewust de inhoud van mijn huis liet wegbranden, ligt in het verlengde van mijn loslaten-proces. N.l. bewust erbij zijn- weg laten branden van de oude inhoud- het huis behouden- beginnen met de nieuwe inrichting- modern in combinatie met wat nostalgische schoonheden die ik bewust gered heb uit de brand.

    Cees HM de Bruin, 13 mei 1991

    Beantwoorden
    • Beste Cees,

      Bedankt voor jouw uitgebreide reactie op mijn blog.
      Mooi dat je via het schrijven je gevoelens onder woorden kunt brengen.
      Dank voor het delen.

      Hartelijke groet,
      Albert

      Beantwoorden
  2. Hallo Albert, een GOED verstaander heeft aan een enkel woord genoeg zeggen ze. We zijn er inmiddels allemaal toch wel achter gekomen dat er in het leven dingen gebeuren waar wij geen enkele controle over hebben. Nu heb ik het niet een over het weer, waar wij op deze PAASDAGEN met z’n allen van mogen en kunnen genieten. Ik heb dit met eigen ogen kunnen zien, met eigen oren kunnen horen en zelf mogen ervaren. Door allerlei omstandigheden heb ik het een en ander aan anderen over moeten laten, zonder mij ermee te bemoeien of het goed zou gaan, of de dingen op tijd zouden gebeuren enz. Natuurlijk liepen er dingen anders dan ik had verwacht of gedacht. We kregen onverwachts vier eters extra! Gedeelde vreugd i.p.v. Stress, omdat ik mij op tijd had teruggetrokken uit de drukte om mijn accu voor de volgende ronde op te laden. Iedere dag worden wij o.a. door het nieuws geconfronteerd met dingen die wereldwijd gebeuren en waar wij helaas ook meestal geen invloed op hebben. We kunnen meeleven met de slachtoffers, de confrontatie uit de weg gaan door onze ogen en oren te sluiten, maar ook dat help meestal maar tijdelijk. Ik heb mijn leven lang geprobeerd om dingen zo goed mogelijk te doen, ook al ben ik geen chirurg, ik wil geen half werk leveren, maar perfectie kan ook een valkuil worden, heb ik gemerkt als dingen helaas niet meer gaan zoals je van jezelf verwacht had. Dan is het goed om voor jezelf te controleren hoe je hier meer omgaat en wat je ev.kan veranderen of verbeteren. Hartelijk groeten TINEKE

    Beantwoorden
  3. Dag Albert,
    Drie keer heb ik het gelezen. Kom zo veel , voor mij bekende situaties tegen, dat ik nu niet meer weet wat te doen. Begin ik maar met een paar keer te mediteren. Dat is al heel wat, maar ik heb tijd genoeg.
    In ieder geval bedankt voor je tips.

    Beantwoorden
  4. Wat fijn om dit alles te lezen en ook de reacties eronder.
    Ik herken mij er wel in, dus er zijn er velen die blij zullen zijn met jouw schrijven.
    De Paasdagen zijn weer voorbij, op naar Moederdag etc.

    Beantwoorden
    • Beste Elly,

      Het gaat mij aan mijn hart dat zoveel mensen kampen met stress.
      Fijn dat mijn blogs, en de reacties van andere lezers, je helpen.

      Warme groet,
      Albert

      Beantwoorden

Laat een reactie achter